Niedobory witaminowe

Witamina C, poza działaniem na wchłanianie żelaza, konieczna jest do syntezy i polimeryzacji kwasu hialuronowego, substancji kitowej śródbłonków. Niedobór jej powoduje krwawienia z dziąseł, ich stan zapalny, a także krwawienia śródskórne, podokostnowe, do tkanki kostnej oraz krwiomocz. Dla dziecięcej postaci szkorbutu charakterystyczne są wylewy podokostnowe tworzące bolesne zgrubienia okostnej, znikające w miarę resorpcji krwi. W obrazie rentgenowskim stwierdza się uwypuklenie okostnej. Czasami pozostają one na stałe, jeżeli krwiak ulegnie organizacji lub jako odczyn okostnowy. Wylewów śródstawowych nie obserwuje się (różnica z hemofilią).

Stawy Charcota

W ok. 10% przypadków kiłowego wiądu rdzenia i w ok. 30% przypadków jamistości rdzenia obserwuje się ogromne zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze stawów. Mogą one pojawić się już we wczesnym okresie, zwykle po urazie i rozwinąć się bardzo szybko. Patogeneza zespołu jest nieznana. Continue reading

Choroba Pageta

Jest to niezbyt rzadko występująca, ale rzadko rozpoznawana choroba o nie znanej etiologii, charakteryzująca się rozległym niszczeniem i jednoczesnym nowotworzeniem kości o zmienionej strukturze. Choroba dotyczy przeważnie ludzi starszych, po 40 r. ż., częściej mężczyzn niż kobiet. Najczęściej objęte procesem są: część lędźwiowo-krzyżowa kręgosłupa, kości miednicy, czaszki i pozostałe kości płaskie, kości piszczelowe, udowe i ramieniowe. Nigdy nie są zajęte ręce i stopy. Zmiany są na ogół symetryczne. Bóle są wczesnym i stałym objawem. Są one różnego pochodzenia. Bóle kostne zależą od procesów niszczenia kości, a szczególnie ich nadłamania lub złamania. Bóle stawowe występują, gdy proces toczy się w okolicy nasad. Bóle korzonkowe towarzyszą niekiedy zmianom zlokalizowanym w kręgach. Charakterystycznym objawem jest zwiększenie o parę stopni ucieplenia skóry zajętej kończyny. Jest to związane zapewne z tym, że przepływ krwi przez objęte procesem kości i znajdującą się w ich okolicy skórę jest wzmożony. Continue reading

Choroba rematyczna u dzieci

Choroba reumatyczna — ch. r. (morbus rheumaticus) jest w pediatrii przedmiotem szczególnego zainteresowania z powodu dużej zapadalności na nią dzieci (w mieście 2,6%—5%; na wsi 9%), długotrwałego jej przebiegu, skłonności do zaostrzeń i nawrotów. Na specjalne podkreślenie zasługuje częste występowanie uszkodzeń układu krążenia, zwłaszcza serca, u znacznego odsetka chorych z pozostawieniem zmian nieodwracalnych, upośledzających w mniejszym lub większym stopniu możliwości życiowe dziecka. Śmiertelność w tej chorobie zdaje się być obecnie mniejsza niż przed kilkunastu laty (1% zamiast 7,5%). Continue reading

Salicylany

Salicylany wykazują niemal swoisty wpływ leczniczy w ch. r. Obecnie znacznie częściej stosowany jest nie salicylan sodu, ale kwas acetylosalicylowy (aspiryna), który jest o wiele łatwiej znoszony przez chorych. Leczenie ostrego rzutu należy rozpocząć od podawania możliwie dużych dawek  aspiryny, np. 5 g dziennie. W przypadkach, w których jednocześnie prowadzona jest kortykoterapia, dawki salicylanów mogą być mniejsze, np. 3—4 g aspiryny/dz. Salicylany powinny być podawane w dawkach podzielonych, co 3—4 godziny, ewentualnie z dłuższą — 7—8-godzinną — przerwą nocną. Ma to na celu utrzymanie stałego poziomu terapeutycznego leku w surowicy. Continue reading

Gościec przewlekły postępujący

Gościec przewlekły postępujący, w przeciwieństwie do ch. r., cechuje się znacznie częstszym występowaniem u dorosłych niż u dzieci, powstawaniem trwałych zmian stawowych, najczęściej symetrycznych, obejmujących zwykle drobne stawy rąk z ograniczeniem ich ruchomości, zniekształceniami i zmianami radiologicznymi, zanikami mięśniowymi, podwyższeniem miana odczynu Waalera-Rosego przy prawidłowym mianie antystreptolizyn. Salicylany łagodzą jedynie bóle, nie mając istotnego wpływu na przebieg tej choroby.

Choroba reumatyczna

Trudno o bardziej niewłaściwe określenie choroby reumatycznej (ch. r.) jak „polyarthritis rheumatica acuta”. Ostre rzuty ch. r. przebiegają wprawdzie u dorosłych najczęściej z zapaleniem stawów, lecz jest ono jednym z najmniej istotnych objawów tej choroby, po przebyciu której nie pozostają żadne trwałe zmiany w narządzie ruchu. Zagrożone niebezpieczeństwem trwałego kalectwa jest raczej serce. Stąd słuszniejsza — chociaż również nie w stosunku do wszystkich przypadków — byłaby na przykład nazwa „carditis rheumatica acuta”. Continue reading

Polineuropatia

Tak zwane polineuropatie stanowią dużą grupę chorób o nie zawsze wyjaśnionej patogenezie i różnorodnej etiologii: toksycznej, zakaźnej, neuroalergicznej, metabolicznej, związanej z niedoborami witaminowymi, a niekiedy uwarunkowanej genetycznie. Choroba objawia się mniej lub bardziej symetrycznym uszkodzeniem nerwów obwodowych, zazwyczaj najsilniej wyrażonym w częściach odsiebnych kończyn, zwłaszcza dolnych, przy czym szczególną wrażliwość wykazują nerwy strzałkowe (opadanie stóp). Osłabieniu i zanikom mięśni, w większości przypadków towarzyszą ubytkowe lub podrażnieniowe objawy czuciowe: znieczulenie lub niedoczulica, bóle, przeczulica, parestezje, zazwyczaj także najwyraźniej zaznaczone w odcinkach odsiebnych kończyn (tzw. „skarpetki” i „rękawiczki”) oraz zaburzenia odżywcze i naczynioruchowe. Continue reading